38. સચનાઓ

145

વાળો અને ઘુમાવો આવી રીતે શરીરના દરેક સ્નાયુ ખેંચાતા હોવાનું અનુભવો.

પછી આંખો ખોલ્યા વગર, હસવાનું શરૂ કરો.

શરૂઆતમાં સહેજ પ્રયાસ કરવાનો રહેશે. પણ તરત જ તમારી અંદર ખરું હાસ્ય ઉદ્છળવા લાગશે. બીજું કંઈ નહિ પણ હસવા માટેના તમારા હાસ્યસ્પદ પ્રયત્નો તમને ખરેખર હસાવશે !

એક વખત હાસ્ય તમને કાબુમાં લઈલે. પછી ચાલવા દો. આ માટે કોઈ સમયગાળાની મર્યાદા નથી. તમે હસવાથી થાકી જાઓ ત્યાં સુધી હસ્યા કરો. તમે જેમ જેમ પ્રગતિ

144

અને તમે નોંધ કરી છે ? એક જ સમયે વિચારવું અને હસવું અશક્ય છે ? જયારે તમે હસતાં હો, હસતાં હો ત્યારે અચાનક, તમે એવી ક્ષણ અનુભવશો કે જ્યારે વિચાર કરવો શક્ય જ નથી. તમે અ-મનનો અનુભવ કરો છો ! હું જે હાસ્યની વાત કરું છું એ અદ્ટહાસ્ય જેવું હાસ્ય નથી. એ કટાક્ષયુક્ત અર્ધસ્મિત નથી, કે અર્ધહાસ્ય નથી. તે એક સુંદર પ્રસન્નચિત્ત હાસ્ય છે. એવું હાસ્ય છે, જે તમારા અસ્તિત્વને ભરી દે છે અને તમારામાંથી બહાર ઉભરાય છે. એ અકારણ હાસ્ય છે. હકીકતમાં તમે કોઈ કારણસર હસવાનું ચાલું કરો છો પણ એક વખત તમે શરૂ કરો, પછી હાસ્ય તમારા પર કબજો જમાવી દે છે ! પછી તમે હસો છો, કારણ કે કેવળ તમે હસો છો, એટલું જ. હાસ્યનો આનંદ તમને હસતાં રાખે છે. તમે તેનાથી વાકેફ પણ નથી.

જાપાની સંન્યાસી હોતે – ઈ હસતા બુદ્ધ તરીકે પ્રખ્યાત હતાં. એમનો સમગ્ર આધ્યાત્મિક સંદેશ એક જ ક્રિયામાં સમાવી શકાય અને તે છે – હાસ્ય ! એ સ્થળે સ્થળે ભટકતાં, જાહેર સ્થળોએ ઊભા રહેતા અને બસ, હસવાનું શરૂ કરતાં, ગર્જના સાથેનું હાસ્ય, પેટ પકડીને હસતાં. હાસ્યથી તેમનું આખું શરીર ધ્રુજતું. હાસ્ય એમનામાંથી ઉદ્દભવે અને શક્તિના વિશાળ મોજા રૂપે આસપાસ સર્વત્ર વિસ્તરતું અને એમનું હાસ્ય એવું પ્રભાવી હતું કે આખું ગામ એમની સાથે હસતું. આખું ગામ હાસ્યથી આશીર્વાદ પામતું. કોઈપણ પદ્ધતિ વીના, કોઈપણ પરિશ્રમ વીના, તેનાથી સભાન પણ થયા વીના, આખા ગામને મનના અભાવની સ્થિતિની ઝાંખી થતી.

હાસ્ય કેવી અદ્દુભુત ધ્યાન પદ્ધતિ છે !

કરશો, તેમ તેમ તેમ તમે જોશો તમે વધુને વધુ સમય સુધી હાસ્યને ટકાવી શકો ધ્છો.

ભગવાન બુદ્ધે કહ્યું છે કે, જો કોઈ સતત ૪૫ મિનિટ સુધી હસી શકે, તો તે પ્રબુદ્ધ થઈ શકે ! માત્ર ૪૫ મિનિટ હસવાનું !

આથી શક્ય તેટલો વધારે સમય હસો. હસતા રહેવા માટેની શક્તિ તમારી અંદરથી ઉછળતી દેખાશે.

તમારું હાસ્ય પૂરું થયા પછી, ઘણાં લાંબા સમય સુધી હાસ્યના મોજા તમારી અંદર, તમારી સપાટીની નીચે જ ચાલુ રહેશે. સવારનું થોડી મિનિટોનું હાસ્ય તમારા આખા દિવસને પરિવર્તિત કરશે !