ಸಾವು ಎಂಬುದು ಒಂದು ಸಂಭ್ರಮದಾಚರಣೆ🔗

ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಕಥೆಯಿದೆ:

ಯಯಾತಿಯು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಕೇಳಲು, ಆ ಮಗನು 'ನನ್ನ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಧಾರೆಎರೆಯುತ್ತೇನೆ, ನನ್ನ ತಂದೆಯು ಬಾಳಲಿ' ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.

ಯಯಾತಿಯು ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ ಸಕಲ ಐಹಿಕ ಭೋಗಗಳನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾ, ಇನ್ನೂ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜೀವಿಸಿದನು. ಈ ಕಾಲಾವಧಿಯು ಮುಗಿಯುತ್ತಲೇ ಆತನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಯಮನು ಪುನಃ ಬಂದನು. ಈ ಬಾರಿಯೂ ಯಯಾತಿಗೆ ಅಷ್ಟು ಬೇಗ ಬಂದ ಯಮನನ್ನು ಕಂಡು ದಿಗ್ಧಮೆಯಾಯಿತು. ಆತನಿಗೆ ತಾನು ತನ್ನ ಬಾಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಬಾಳಿಯೇ ಇಲ್ಲವೆನಿಸಿ, ತಾನು ಸಾಯಲು ಸಿದ್ಧನಾಗಿಲ್ಲವೆಂದೂ, ತನಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಾಲಾವಧಿ ಬೇಕೆಂದೂ ಬೇಡಿದನು.

ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ, ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ತಿಳಿವಳಿಕೆಯು, ಸಾವನ್ನು ಒಂದು ಭಯಂಕರವಾದ ಹೆದರಿಕೆಯ ಅನುಭವವನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವವನು ಬದುಕಿದ್ದಾಗಲೇ ಸತ್ತಂತೆ. ಸಾವೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದಲೇ ಹಿಂಸೆಗೊಳಗಾದವನು ಪ್ರತಿನಿಮಿಷವೂ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ. ನಾನು 'ಸಾವು' ಎನ್ನುವಾಗ, ಭೌತಿಕ ಸಾವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಏನನ್ನಾದರೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾವಿನ ರೂಪವೇ. ಸುಖಜೀವನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಂದು ರೂಪವಾದರೆ, ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಅಗಲುವುದು ಇನ್ನೊಂದು ರೂಪ. ಯಾವ ವಿಧವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡರೂ ಅದು ಸಾವಲ್ಲದೆ ಮತ್ತೇನಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿರಿ.

ನಿಮ್ಮ ದೇಹದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗವೂ ಒಬ್ಬರಲ್ಲ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ನಿಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾದುದಲ್ಲ. ಅದು ನೀವೆಂದುಕೊಂಡಂತೆ ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾದುದೋ, ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿರುವುದೋ ಅಲ್ಲ. ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಿರುವವರು. ಆದುದರಿಂದಲೇ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಅಥವಾ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗ ಅಗಾಧವಾದ ಯಾತನೆಗೀಡಾಗುವುದು. ಯಾರನ್ನೇ ಆಗಲಿ, ಯಾವುದನ್ನೇ ಆಗಲಿ, ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅನುಭವವನ್ನೇ ನಾನು ಸಾವೆನ್ನುವುದು. ಸಾವಿನ ಭಯವೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಜೀವನ ನಾವೆಂದುಕೊಂಡಂತೆ ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕು ಅಥವಾ ಒಂದು ವೇಳೆ ಮುಂದುವರಿಯದಿದ್ದರೆ ಎಂಬ ಭಯ. ನಮಗೆ ‘ಮುಂದೇನು’ ಎಂಬುದರ ಭಯ.

ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯು ವಿವೇಕಾನಂದರನ್ನು, 'ಬದುಕು ಎಂದರೇನು?' ಎಂದು ಕೇಳಿದಳು. ವಿವೇಕಾನಂದರು, 'ಭಾರತಕ್ಕೆ ನನ್ನೊಡನೆ ಬನ್ನಿ. ನಾನು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತೇನೆ' ಎಂದರು. ಆಕೆ 'ನೀವು ನನಗೇನನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತೀರಿ?' ಎಂದು ಕೇಳಿದಳು.

ಅವರು, 'ಸಾಯುವುದು ಹೇಗೆಂಬುದನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತೇನೆ' ಎಂದರು.

ಸುಮಾರು ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೂ ಸಾವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ, ಸಾವನ್ನು ಮೀರುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿವೆ. ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಬುದ್ಧಿವಂತರಾದವರು, ಅಂತರ್ಜ್ಞಾನವುಳ್ಳವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಪರಿಶ್ರಮದ ನಂತರ, ಸಾವನ್ನು ತಾವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಪ್ಪು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಆಗ ಅವರು 180 ಡಿಗ್ರಿಗಳ ತಿರುವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದರು. ಸಾವಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯೋನ್ಮುಖರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ಈ ಋಷಿವರ್ಯರು ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾಗಿ ಸಂಶೋಧಿಸಿ, ಕೊನೆಗೆ ಸಾವನ್ನು ಅರಿಯಲಾಗಲೀ, ಮೀರಲಾಗಲೀ ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುವುದರಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂಬ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಸಾವನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುವುದರಿಂದ ಸಾವನ್ನು ಮೀರಿಹೋಗಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹುಟ್ಟು-ಸಾವುಗಳ ವಿಷವರ್ತುಲದಿಂದ ಪಾರಾಗಬೇಕಾದರೆ ಸಾವಿನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಸಾವಿನ ಭಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಜೀವನ್ಮುಕ್ತರಾಗುವುದೊಂದೇ ಮಾರ್ಗ.

ಪರ್ಯಾಲೋಚಿಸಿದ್ದೇ ಆದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನೇ ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಇದೆಯೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಅದು ಜೀವನಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.

ಸಾವೆಂಬುದು ಒಂದು ಆಳವಾದ ವಿಶ್ರಾಂತಿ. ಅದು ಅಂತಿಮ 'ಬಿಡುಗಡೆ'. ಅದು ಹಳೆಯದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಹೊಸದನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವುದು. ನಿಮ್ಮ ಜೀವಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದನ್ನು ಈ ದೇಹದ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆನಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಹೊರಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ 'ಹೊರಡುವಿಕೆ', 'ಮುಂದುವರಿಕೆಯನ್ನೇ' ಸಾವೆನ್ನುವುದು.

ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲೊಂದು ಸುಂದರವಾದ ಕಥೆಯಿದೆ:

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು, 'ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಎಷ್ಟೊಂದು ಜೀವಿಗಳು ಯಮನ ಆಲಯಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಇಲ್ಲಿರುವವರು ತಾವು ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಬದುಕಿರುತ್ತೇವೆಂದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆಂಬುದೇ' ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ಹುಟ್ಟಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಸಾಯಲೇಬೇಕು. ಅದು ಪ್ರಕೃತಿ ನಿಯಮ.

ಬುದ್ಧನ ಜೀವನದ ಒಂದು ಕಥೆ:

ತರುವಂತಹ ಯಾವುದಾದರೂ ಔಷಧಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿರಿ' ಎಂದು ರೋಧಿಸಿದಳು.

ಆಕೆಯು ಬುದ್ಧನ ಶಿಷ್ಯೆಯಾಗಿ ಉಳಿದ ಜೀವನವನ್ನು ಬುದ್ಧನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದಳು.

ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ತೀವ್ರನಿಗಾಘಟಕ(ಐ.ಸಿ.ಯು.)ದಲ್ಲಿ ನರಳುತ್ತಿದ್ದ ಹಿರಿಯ ಸಾಧುಗಳೊಬ್ಬರನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ. ವೈದಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ, ಯುವ ಸಾಧುಗಳು ಹಿರಿಯ ಸಾಧು-ಸನ್ಯಾಸಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಸಾಧುವಾಗಿದ್ದ ನಾನು ಆ ಹಿರಿಯ ಸಾಧುವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ.

ಒಂದು ದಿನ ಅವರೊಂದಿಗಿದ್ದಾಗ, ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಅವರ ಪಕ್ಕದ ಮಂಚದಲ್ಲಿದ್ದವರು ಸಾಯುವುದರಲ್ಲಿದ್ದಾರೆಂಬ ಸೂಚನೆ ಬಂದಿತು. ಆತನು ತನ್ನ ಜೀವಕ್ಕಾಗಿ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಆತನಲ್ಲಿ ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿ ಕಾಣಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದೆ. ಆಗಾಗಲೇ ನನಗೆ ಗಾಢವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಥವಾ 'ಸತೋರಿ'ಯ ಅನುಭವವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಪೂರ್ಣ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ನನ್ನ ಜೀವನದ ಉದ್ದೇಶ ಈಡೇರಿರಲಿಲ್ಲ. ನಾನಿನ್ನೂ ಅನ್ವೇಷಕನೇ ಆಗಿದ್ದು, ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ನಂತರದ ಶಕ್ತಿ ಸ್ಪೋಟಕ್ಕಾಗಿ ನನ್ನ ದೇಹವು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಅನೇಕ ವೈದ್ಯರು ಆತನಿಗೆ ವಿಷಮ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಗಮನ ಹಾಗೂ ನೆರವನ್ನು ನೀಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆತನು ಎದುಸಿರೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನು. ನನಗೆ ಆತನಲ್ಲಿ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರಾಣವು ದೇಹದಿಂದ ಬೇರೆ ಆಗಿ ಹೋಗುವುದನ್ನು ಬಹಳ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೋಡಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದೆ.

ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದದ್ದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನಾದರೂ ಅದನ್ನು ಸಹಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ನೀವು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ಮುಖ್ಯಾಂಶವೆಂದರೆ, ಯಾರಾದರೂ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ನೋವನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡರೆ, ಅದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕೇವಲ ಶೇಕಡಾ 30 ರಿಂದ 40 ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಘಾಸಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನೀವು ಖಿನ್ನತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಕಂಡರೆ ಹಾಗೂ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಡನೆ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಿ, ಆ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ನೀವೂ ಭಾವಿಸುವಿರಾದರೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಘಾಸಿಗೊಳ್ಳುವಿರಿ - ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 60ರಷ್ಟು. ನಂತರ ಅದು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನೋವಾದರೆ, ಹಾಗೂ ನೀವು ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿ, ನೋವನ್ನರಿತುಕೊಂಡರೆ, ಅದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಘಾಸಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ

ನಾನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದುದು ಆ ಸಾಯುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ದೈಹಿಕ, ಮಾನಸಿಕ ಅಥವಾ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನೋವುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಆತನ ಆತ್ಮದ ಮಟ್ಟದ ನೋವನ್ನೂ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅದು ಆ ನೋವನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ನಾನೇ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಇತ್ತು. ನಾನಲ್ಲಿಂದ ಓಡಿಹೋಗಿಬಿಡಬೇಕೆಂದಿರುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಆ ಹಿರಿಯ ಸಾಧುಗಳು ಹೆದರಿ, ನನ್ನ ಕೈ ಹಿಡಿದು ಹೋಗಬೇಡೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡರು. ನಾನು ಆತನನ್ನು ಎರಡು-ಮೂರು ತಿಂಗಳಿಂದಲೂ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ವಿಶ್ವಾಸ ಬೆಳೆದಿತ್ತು.

ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೂ ನನಗೆ ಸಾಧುಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದು ಬಹಳ ಇಷ್ಟ. ನಮ್ಮ ಮನೆಯಿಂದ ತಿಂಡಿ-ತಿನಿಸು ಹಾಗೂ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಸಾಧುಗಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಿದ್ದೆ! ಸಾಧುಗಳ ಸೇವೆ ಎಂದರೆ ನನಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಬಹಳ ಇಷ್ಟ. ಈ ವೈದಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವೆಲ್ಲವೂ ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವುದು ಇಂತಹ ಸಾಧುಗಳಿಂದಲೇ ಎಂದು ನನಗೆ ಎನ್ನಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಅವರು ಈ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಜೀವವಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಯಾತನೆ ಆತನ ಆರು ಅಡಿ ದೇಹವನ್ನು ಛಿದ್ರಗೊಳಿಸಿದಂತಹ ಯಾತನೆಯಾಗಿತ್ತು! ನಿಮ್ಮ ಬೆರಳಿಗೆ ಚಿಕ್ಕದೊಂದು ಗಾಯವಾದರೆ ಎಷ್ಟು ನೋವಾಗುತ್ತದೆಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿರಿ. ಈಗ ನಿಮ್ಮ ಇಡೀ ಶರೀರದ ಚರ್ಮವನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ಸುಲಿದೇಬಿಟ್ಟರೆ ಎಷ್ಟು ನೋವಾಗಬಹುದೆಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿರಿ. ಅದು ಸಾವಿರ ಚೇಳುಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕುಟುಕಿದಂತೆ! ಆತನು ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಯಾತನೆಯನ್ನು ನಾನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದೆನು.

ಒಂದು ಕಡೆ ಆತನ ಆತ್ಮವು ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಪೂರೈಸಲಾಗದ ಭಾವನೆಗಳಾದ ಆಸೆ, ಆಕಾಂಕ್ಷೆ, ಲೋಭ ಹಾಗೂ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಭಾವನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಯಂಕರ ಯಾತನೆಗೀಡಾಗಿತ್ತು. ಆತನ ಆತ್ಮವು ದೇಹದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ಇವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ ದೇಹವು ಆಯಾಸಗೊಂಡು ವಿಶ್ರಮಿಸಬೇಕೆಂದಿತ್ತು! ಅದು ದೇಹಕ್ಕೂ ಆತ್ಮಕ್ಕೂ ನಡೆದ ಕಾಳಗವಾಗಿತ್ತು. ದೇಹಕ್ಕೆ ಹೊರಡೋಣವೆನಿಸಿದರೂ ಆತ್ಮವು ಅದನ್ನೇ ಕಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಯತ್ನಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತಿತ್ತು. ಬಲಗೈ ಹೋದರೆ, ಆತ್ಮವು ಎಡಗೈಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವಂತಿತ್ತು. ಬಲಗಾಲು ಸತ್ತುಹೋಗಿದ್ದರೆ ಆತ್ಮವು ಎಡಗಾಲನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿತ್ತು. ಆತ್ಮವು ದೇಹದ ಯಾವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅದನ್ನೇ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

ನೀವು ಸುಖಕರವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಸತತವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಆಗ ನೀವು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿದ್ದೀರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೀವು ನೋವಿನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹೋಗಿದ್ದರೆ, ನರಕದಲ್ಲಿದ್ದೀರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಕಾಲವನ್ನು ನೋವಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿರುತ್ತೀರೋ ಸಾವಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ಕಾಲ ನೋವಿನ ಶರೀರ ಅಥವಾ ನರಕದಲ್ಲಿರುತ್ತೀರಿ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ಸುಖವಾಗಿ ಕಳೆದಿರುತ್ತೀರೋ ಅಷ್ಟು ಕಾಲ ಆತ್ಮ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿರುತ್ತೀರಿ. ಸ್ವರ್ಗ ನರಕಗಳೆರಡೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾನಸಿಕವಾದವು. ಇದೇ ಸತ್ಯ. ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗ-ನರಕಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವಿರಿ. ಆ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಬೇರೆಬೇರೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳವರು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಸ್ವರ್ಗವೆಂಬುದು ಒಂದು ಸ್ಥಳವಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಅನುಭವ.

ಏಳನೆಯದು ಜ್ಞಾನೋದಯಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುವಂತಹ ನಿರ್ವಾಣ ಶರೀರ.

ವಸ್ತುವು ಜಯಶಾಲಿಯಾದರೆ ಸ್ಕೂಲ ಶರೀರವು ನಶಿಸಿ, ಆತ್ಮವು ಮುಂದಿನ ಪದರವಾದ ಪ್ರಾಣ ಶರೀರಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ನೀವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕನಸುಕಾಣುವ ಪದರವೇ ಇದು. ಕನಸುಕಾಣುತ್ತಿರುವಾಗ ತರ್ಕವು ನಿಮ್ಮ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆಸೆಗಳು ಸಜೀವವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ತರ್ಕದ ಪ್ರಭಾವವಿಲ್ಲದೆ ಆಸೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು ಸಜೀವವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವುದೇ ಕನಸಿನ ಲಕ್ಷಣ. ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇಲ್ಲದೆ ಹೋದಾಗಲೂ ಅಥವಾ ಸುಪ್ತಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೂ ತರ್ಕವು ಚುರುಕಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ನೀವು ಸ್ಥಾಲ ಶರೀರದಲ್ಲಿರುವವರೆಗೂ ನಿಮಗೆ ಆಸೆಗಳಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಆಸೆಗಳಿರಬೇಕೇ ಅಥವಾ ಬೇಡವೇ, ಇದ್ದರೆ ಯಾವ ಆಸೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮುಂತಾದುವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ತರ್ಕವೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಆಸೆಗಳು ನಿಮ್ಮ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ; ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ತರ್ಕವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಕೇವಲ ಆಸೆಗಳಿದ್ದರೆ, ಆತ್ಮವು ಆಸೆಗಳಿಂದ ಫುಟ್‌ಬಾಲಿನಂತೆ ಒದೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಭಾವನೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಆತ್ಮದೊಡನೆ ಆಟವಾಡುವ ಆಸೆಗಳಿರುತ್ತವೆ.

ನೀವು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ, ನಿಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಜನನ ನಾಳದ ಮೂಲಕ ದೇಹವು ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ಆಮೇಲೆ ನೀವು ಅನುಭವಿಸುವ ಅಪಾರವಾದ ಯಾತನೆಯಿಂದಾಗಿ ಸುಪ್ತ ಸ್ಥಿತಿ (coma) ಅಥವಾ ಗಾಢ ಪ್ರಜ್ಞಾಹೀನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಗುವಿರಿ. ಹಾಗಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬಂದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನೇ ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತೀರಿ. ಅದಾಗುವುದು ಹೀಗೆ: ವಿಮಾನ ಯಾನದ ಟಿಕೆಟನ್ನು ಕೊಂಡಿರುತ್ತೀರಿ, ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತದ್ದೂ ಆಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಯಾನದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಅಸಹಜ ಸುಪ್ತ ಸ್ಥಿತಿ ಬಂದು, ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ನೀವು ಇಳಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿಗೇಕೆ ಬಂದೆ ಎಂಬುದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮರೆತಿರುತ್ತೀರಿ! ಮತ್ತು ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ವಿಮಾನವನ್ನು ಪುನಃ ಹತ್ತುವಾಗ ಮಾತ್ರವೇ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಅಲ್ಲಿಗೇಕೆ ಬಂದಿದ್ದೆನೆಂಬುದನ್ನು ಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ!

ಕೊನೆಗೆ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮರಣಹೊಂದಿದನು. ಆದರೆ ಆ ಅನುಭವವು ನನ್ನಲ್ಲೊಂದು ಬಲವಾದ ಮಚ್ಚೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿಬಿಟ್ಟಿತು. ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಗಾಢವಾದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಿತು. ಅದೃಷ್ಟವೆಂದರೆ, ಆ ಹಿರಿಯ ಸಾಧುಗಳು ಗುಣಹೊಂದಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ನಾನು ನನ್ನ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ನನಗೆ ನನ್ನದೇ ಸಾವಿನ ಅನುಭವವಾಗಿ, ಜ್ಞಾನೋದಯವಾಗಿ, ಆ ಮೂಲಕ ನನ್ನ ಜೀವನದ ಧೈಯ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಗಳ ಅರಿವಾಯಿತು. ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ವಯಸ್ಸಿಗೇ ಆಗಿದ್ದ ಗಾಢವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಭವದಿಂದ ನನ್ನ ಮುಕ್ತಾತ್ಮ ಜೀವನವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆ ದೈವನಿಯಮಿತ ಕಾರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ನನ್ನ ದೇಹದ ಮೂಲಕ ಆಗಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಏನೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿಶ್ಚಿತವಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು, ನಾನು ಜ್ಞಾನೋದಯ ಹೊಂದಿದಾಗ ಉದಯಿಸಿತು.

ನನಗೆ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾದ ನಂತರ, ದಕ್ಷಿಣಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಒಬ್ಬ ಭಕ್ತರ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ನನ್ನನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಂದವರಿಗೆ ಧ್ಯಾನಚಿಕಿತ್ಸೆ (ಹೀಲಿಂಗ್) ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಆಗ ಒಬ್ಬ ಭಕ್ತರು ಐ.ಸಿ.ಯು.ಗೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅವರನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಿರೆಂದು ನನ್ನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡರು.

ಅಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಆ ಭಕ್ತನನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆತನ ಪಕ್ಕದ ರೋಗಿಯು ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದನು. ಇನ್ನೇನು ಸಾಯುತ್ತಾನೆನ್ನುವ ಆತನನ್ನು ನೋಡಿದ ಕೂಡಲೇ ಮೊದಲಿಗೆ ಬಂದ ಆಲೋಚನೆ ಎಂದರೆ, ಎದುರಾಗಲಿರುವ ಯಾತನೆಯಿಂದ ದೂರ ಹೋಗಿಬಿಡಬೇಕೆಂಬುದು. ಆದರೆ ಭಕ್ತನಿಗೆ ಭಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದಿದ್ದರಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಹೋಗೊಡಲಿಲ್ಲ!

ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾಲಶರೀರದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ನೋವಿತ್ತು. ನಂತರ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆಯೇ ನೋವು ಅದೃಶ್ಯವಾಗಿ, ಆತ್ಮವು ಪ್ರಾಣಶರೀರವನ್ನು ಸೇರಿತು. ಅದು ಒಳ್ಳೆ ರಾಜ ಠೀವಿಯಿಂದ ಒಂದು ಪದರದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಪದರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು! ಅದು ಎಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ ಆಸೆ, ತಪ್ತಿತಸ್ತತೆ ಹಾಗೂ ಯಾತನೆಗಳು ಅದನ್ನೇನೂ ಮಾಡುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಾರಣ ಶರೀರದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಅದು ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಗೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಅಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದ್ದು, ಕೊನೆಗೆ ನಿರ್ವಾಣ ಶರೀರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ವಿಶ್ರಾಂತವಾಗಿದ್ದು ಹಾಗೆಯೇ ಅದೃಶ್ಯವಾಯಿತು!

ಮೊದಲು ಕಂಡ ಸಾವು ಅಷ್ಟು ಭಯಂಕರವಾಗಿದ್ದು, ಎರಡನೆಯದು ಇಷ್ಟು ಆನಂದಮಯವಾಗಿದ್ದುದು ಏಕೆಂದು ನನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ವಿಚಾರ ಮಾಡಿನೋಡಿದೆ. ಈಗ ನಾನು ಹೇಳಲಿರುವುದು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವೂ ನೇರವಾದುದೂ ಆದ ಸತ್ಯ ಹಾಗೂ ಅದನ್ನೇಕೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ಅದನ್ನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳಬೇಕಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನನ್ನದು. ಎರಡು ಸಾವುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ, ನಿಜಾಂಶವು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು: ಎರಡನೆಯ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ನಾನು ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದೆ. ಎರಡನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಜ್ಞಾನಿಯೊಬ್ಬರ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮರಣಹೊಂದಿದ್ದನು! ಮೊದಲನೆಯ ಸಾವಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ನನ್ನ ಇರುವಿಕೆಯು ಏನೂ ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಆಗ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಪಸರಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಮೊದಲನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಸಾಧಾರಣ ಸಾವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು ಹಾಗೂ ಎರಡನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಒಬ್ಬ ಸತ್ಯವನ್ನರಿತ ಜ್ಞಾನಿಯ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಖಕರವಾದ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದನು.

ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ: ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಸಾಮಾನ್ಯ ತರ್ಕಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುಬಿದ್ದು, ಸ್ಕೂಲ ಶರೀರದ ಪದರದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರೆ, ಗುರುವೆಂಬುವನು ಕೇವಲ ಸರಳವಾದೊಂದು ನಂಬಿಕೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಭೌತಿಕ ಪ್ರಪಂಚವು ಹೆಚ್ಚು ಘನವಾಗಿಯೂ ನಿಜವಾಗಿರುವುದಾಗಿಯೂ ತೋರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ಗಹನವಾದ ಪದರಗಳಿಗೆ ಹೋದಾಗ, ಗುರುವು ನಿಜವೆಂದೂ, ಭೌತಿಕ ಪ್ರಪಂಚವು ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಮಂಕಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ನೀವಿಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಜ್ಞಾಹೀನತೆಯಲ್ಲಿ, 'ನನ್ನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬಿಟ್ಟು ಶರಣಾದರೆ ಗುರುಗಳು ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟಾರು!' ಎಂಬಂತಹ ಅನುಮಾನಗಳು ಇನ್ನೂ ಇವೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದರೆ, ಸದ್ಯದಲ್ಲಿ ಈಗಿನ ಮಟ್ಟಿಗೆ, ಪ್ರಪಂಚದ

ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನ ಜೀವನದ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಕಥೆ ಇದೆ:

ಒಮ್ಮೆ ಒಬ್ಬ ರಾಜನು ಕೃಷ್ಣಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು. ಆತನು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು, 'ನನಗಿನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಿರಿಸಿಂಪತ್ತುಗಳು ಬೇಕು' ಎಂದು ಕೇಳಿದನು. ಆತನ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕೃಷ್ಣನು ಕರುಣಿಸಿದನು. ಅಂತೆಯೇ ಒಬ್ಬ ಬಡವಿಯೂ ಇದ್ದಳು. ಆಕೆಯ ಬಳಿ ಒಂದು ಹಸುವೂ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಮನೆಯೂ ಇತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ಕೃಷ್ಣನು ಆಕೆಯ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ, ಆಕೆ ನೀಡಿದ ಆಹಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಆಕೆಯನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ, ಹೊರಟುಹೋದನು. ಅದೇ ದಿನವೇ ಆಕೆಯ ಹಸು ಸತ್ತುಹೋಯಿತು.

ಯಾರೋ ಒಬ್ಬರು ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕೇಳಿದರು, ಒಬ್ಬ ಶ್ರೀಮಂತನಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಿರಿಸಿಂಪತ್ತುಗಳು ದೊರೆತು, ಬಡವಿಯೊಬ್ಬಳಿಗೆ ಇದ್ದ ಒಂದೇ ವರಮಾನವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಹೋದದ್ದು ವಿಚಿತ್ರವಲ್ಲವೇ ಎಂದು.

ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನು, 'ಆ ರಾಜನು ಈಗಾಗಲೇ ಈ ಪ್ರಪಂಚದ ಭ್ರಮೆಯ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದನು. ಆದುದರಿಂದ ಆತನಿಗೆ ಬೇಕಾದುದನ್ನು ಕೊಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರೆ ಕೊನೆಗೆ ಸಾಕಾಗಿ, ಆತನು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗುತ್ತಾನೆಂದು ಆತನಿಗೆ ಅದನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದೆ. ಬಡವಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಆಕೆಗೆ ಬೇಕಾಗಿದ್ದದ್ದು ಒಂದೇ ಒಂದು; ಅದು ನನ್ನನ್ನು ಸೇರುವುದು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಿದ್ದುದು ಆ ಹಸು. ನಾನು ಆ ಹಸುವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಆಕೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ!' ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದನು.

ಅದೇ ರೀತಿ, ಎರಡನೆಯ ಸಾವಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆ 'ಹಸು'ವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡದ್ದಾಯಿತು. ಸ್ಥframe ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸೇರಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ

ಪ್ರಾಣಶರೀರ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಬೇರೆ ಆಯಾಮವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಆತನು ಅಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಗುರುಗಳ ಸನ್ನಿಧಿಯು ಅಂತಹ ಒಂದು ದಿವ್ಯ ಪ್ರಭೆ. ಅದು ಈ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕಿಂತಲೂ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಂಪನವುಳ್ಳದ್ದು. ಹೇಗೆ ನಿಮ್ಮ ಕನಸಿನಲೋಕದ ಕಂಪನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಈ ಪ್ರಪಂಚದ ಕಂಪನವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ.

ಮೊದಲನೆಯ ಸಾವಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡದ್ದು (ವೀಕ್ಷಿತವು) ಕಾಣುವವ(ವೀಕ್ಷಕ)ನಿಗಿಂತಲೂ ಬಲವಾಗಿತ್ತು. ಎರಡನೆಯ ಸಾವಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಕಾಣುವವನು (ವೀಕ್ಷಕ) ಕಂಡದ್ದಕ್ಕಿಂತಲೂ (ವೀಕ್ಷಿತ) ಬಲವಾಗಿದ್ದನು.

ತಿಳಿಯಿರಿ, ಚೈತನ್ಯವು ಕಾಲ, ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಅದು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ತರಂಗಗಳಂತೆ. ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸೆಟ್-ಟಾಪ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಕನ್ವರ್ಟರ್ ಇದ್ದರೆ ನಿಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಚಾನೆಲ್ ನೋಡಬಹುದು. ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಚೈತನ್ಯವು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುತ್ತದೆ. ನಾನು ಸುಮ್ಮನೆ ಆ ಸೆಟ್-ಟಾಪ್ ಬಾಕ್ಸ್‌ನ್ನು ಜನರಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕಷ್ಟೆ. ಅದು ನಡಿಗೆ ನಿಯಂತ್ರಕ(ಪೇಸ್ ಮೇಕರ್)ವಾದರೆ, ಇದು ಶಾಂತಿ ನಿಯಂತ್ರಕ(ಪೀಸ್ ಮೇಕರ್)! ಒಮ್ಮೆ ಅದನ್ನು ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರೆ, ಆತನು ದೇಹವನ್ನು ಬಿಡುವಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಗುರುವಾದವನು ತನ್ನ ಒಳ ಪ್ರಪಂಚದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಇತರರ ಒಳಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸಲು ಸೂತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಂತಹುದೊಂದು ಸೂತ್ರವೇ ಲೈಫ್ ಬ್ಲಿಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ - ಹಂತ 2 ಅಥವಾ ನಿತ್ಯಾನಂದ ಸ್ಪುರಣ ಧ್ಯಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ನಿಯಂತ್ರಕವನ್ನು ಒಳಸೇರಿಸುವ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ.

ತಿಳಿಯಿರಿ, ಆಳವಾಗಿ ಕೊರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ನೆನಪುಗಳನ್ನು (ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು) ನಿಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದಾಗ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಮರಣಗಳೆರಡೂ ಆನಂದಮಯವಾಗುತ್ತವೆ. ನಿಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯ ಉತ್ತಮಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಐಶ್ವರ್ಯ ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮವಾದ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತೀರಿ. ಏಕೆಂದರೆ ನಿಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಕಂಪನವೇ ಬೇರೆ ರೀತಿಯದಾಗುತ್ತದೆ.

ಪವಿತ್ರ ವೇದ ಗ್ರಂಥಗಳಾದ ಉಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೊಗಸಾದ ಕಥೆ ಇದೆ:

ಆತನು ಸತ್ತು, ಪುನರ್ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜಿಂಕೆಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಕೆಲವರು ಬಹಳ ಜಾಣತನದಿಂದ ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ, ‘ನನ್ನ ಜೀವನವೆಲ್ಲಾ ನನಗೆ ಬೇಕಾದಂತೆ ಇದ್ದು ಬಿಡುತ್ತೇನೆ. ಕೊನೆಯ ಕೆಲವು ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ದೈವ ಸ್ಮರಣೆಮಾಡಿ, ಆತನ ನಾಮ ಜಪಮಾಡಿ ಹೇಗಾದರೂ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆನು’ ಎಂದು. ದಯವಿಟ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿರಿ, ದೇಹವನ್ನು ಬಿಡುವಾಗ ನೀವು ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಮಾಡಿದ ಆಲೋಚನೆಗಳೇ ಮೇಲೆಳುವುದು. ಕೊನೆಯ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಕೊಳ್ಳಬೇಡಿರಿ! ಅದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ!

ದಯವಿಟ್ಟು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿರಿ, ‘ಯೋಚನಾ ರಹಿತ ಅರಿವು’ ಎಂಬುದೇ ನಿಮ್ಮ ಜೀವಮಾನದಲ್ಲಿ ನೀವು ಹೊಂದಬಹುದಾದ ಅತ್ಯಂತ ಗಾಢವಾದ ಅನುಭವ. ಒಂದು ಕ್ಷಣವೇ ಆದರೂ ಆ ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೆ ಅಷ್ಟೇ ಸಾಕು. ಸಹಜವಾಗಿ, ದೇಹವನ್ನು ಬಿಡುವಾಗ ಅದು ಮೇಲೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದೊಂದು ಜ್ಯೋತಿಯಂತೆ ವರ್ತಿಸಿ ನೀವು ದಿವ್ಯ ಚೈತನ್ಯದೊಳಗೆ ಸಾಗಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ವಾರಣಾಸಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ಣ ಸಾವಿನ ಅನುಭವವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಮ್ಮ ‘ಮಾಡಬೇಕಾದ’ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದು, ಬಟ್ಟೆ ಒಗೆಯುವುದು, ಓರಣಮಾಡುವುದು, ಬಾಡಿಗೆ ಕೊಡುವುದು, ಫೋನ್ ಬಿಲ್ ಕಟ್ಟುವುದು, ಕೊನೆಗೆ ಸಮಯವಿದ್ದರೆ, ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುವುದು. ಇಲ್ಲ! ಈ ರೀತಿಯಾದರೆ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಆಗುವುದು ನಮ್ಮ ಪ್ರಮುಖ ಆದ್ಯತೆಯಾದಾಗ ಮಾತ್ರ, ಪಾತೊರಿಕೆಯು ಅವಸರವಾದಾಗ ಮಾತ್ರ, ಆ ಅನುಭವವಾಗಲು ನಿಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲದ್ದೆಲ್ಲವೂ ತಾನಾಗಿಯೇ ಸರಿಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ವಿಷಯಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಇದು ಸತ್ಯ.

ನನ್ನ ಪಾರಿವ್ರಾಜಕದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ವಾರಣಾಸಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಬಂದು-ಹೋಗುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ 3 ಲಕ್ಷವೆಂದು ಅಂದಾಜುಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಪವಿತ್ರ ಗಂಗಾನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ ಘಾಟ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಸುಮಾರು 100 ಮೃತ ದೇಹಗಳ ದಹನಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಏನೆಂದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಮೃತಹೊಂದಿದರೆ ಅಥವಾ ಅವರ ಮೃತದೇಹವನ್ನು ದಹಿಸಿದರೆ, ಅವರಿಗೆ ಮೋಕ್ಷ ದೊರಕುವುದೆಂಬುದು ಪ್ರತೀತಿ. ಅವರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅದು ಕೇವಲ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲ, ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪರಮಹಂಸರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾನುಭವದಿಂದ ಅದನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ‘ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಹದ ಬಳಿಯೂ ಶಿವನು ಹೋಗಿ, ಆತ್ಮವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ದೇಹ – ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿ, ನಂತರ ಅದಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತಿನೀಡುತ್ತಿದ್ದದ್ದನ್ನು ನಾನು ಬಹಳ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೋಡಿದೆ!’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆದುದರಿಂದ ಅದೊಂದು ಪೌರಾಣಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಎನ್ನಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಜ್ಞಾನಿಯೊಬ್ಬರ ಘನವಾದ ಅನುಭವ.

ಅದರಲ್ಲೂ ಸಂಜೆಯ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮೃತ ದೇಹಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚು. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮರಣಿಸಿದ ಸ್ಥಳದಿಂದಲೂ ‘ರಾಮ್‌ನಾಮ್ ಸತ್ಯಹೈ, ರಾಮ್‌ನಾಮ್ ಸತ್ಯಹೈ’ (ರಾಮ ನಾಮವೇ ಪರಮ ಸತ್ಯ) ಎಂಬಂತಹ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾ ಮೃತದೇಹವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಸಂಜೆಹೊತ್ತಿಗೆ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ ಘಾಟನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

ಅಲ್ಲಿಯ ದೃಶ್ಯವನ್ನು, ಹಾಗೂ ಸುಮ್ಮನೆ ಅಲ್ಲಿದ್ದು ಅನುಭವಿಸುವುದನ್ನು, ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾರೆ. ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ನೀವು ಅಲ್ಲಿರಬೇಕು!

ಸತತವಾಗಿ ದಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಅನೇಕ ದೇಹಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತೀರಿ. 'ನಾನು ಸಹ ಹೀಗೆಯೇ ಒಂದು ದಿನ ಸಾಯುತ್ತೇನೆ. . . ಇರಲಿ' ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ, ಅಷ್ಟೇ! ನಿಮ್ಮ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೊಂದು ಜನರಿದ್ದಾರಲ್ಲ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ! ನೀವು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ವಿಹರಿಸಲು ಬಂದಿದ್ದೀರಿ ಎನ್ನುವಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಅಷ್ಟೆ! ಸಾವು ಎನ್ನುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ನೀವು ಒಬ್ಬಂಟಿಗರು ಎನಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದೋ ಎರಡೋ ಮೃತದೇಹಗಳು ದಹಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು, ಆದುದರಿಂದ ನಿಮಗಿನ್ನೂ ಸಾವಿನ ಭಯವಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ ಘಾಟಿನಲ್ಲಿ ಶವಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಮೃತದೇಹವನ್ನು ತರುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ, ‘ರಾಮ್‌ನಾಮ್ ಸತ್ಯಹೈ' ಎಂದು ಮೂರು ಬಾರಿ ಜಪಿಸುತ್ತಾ ನೇರವಾಗಿ ಗಂಗಾನದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಷ್ಟುಹೊತ್ತಿಗೆ ಚಿತೆಯು ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸೋದೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ನೀರಿನಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ದೇಹವನ್ನು ತಂದು ದಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮುಗಿಯಿತು!

‘ನಾನಿಲ್ಲಿಯೇ ಕುಳಿತು ನಡೆಯುವುದನ್ನು ನೋಡೋಣ' ಎಂದು ನನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಘಾಟಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತೆ. ಕೇವಲ ಒಂದು ಘಂಟೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾವೆಂಬುದು ಯಾರೋ ಒಬ್ಬ ಸಂಬಂಧಿಕರಿಗೋ, ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೋ ಸಂಭವಿಸುವಂತಹ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಘಟನೆಯಲ್ಲವೆನಿಸಿತು. ಒಂದಾದರ ಮೇಲೊಂದು ಮೃತದೇಹಗಳು ಬರುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾ ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದೆ. ಅದೂ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲ ಸಾಲುಗಳಂತೆಯೇ ಇತ್ತು, ಅಷ್ಟೇ! ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಗಾತ್ರಗಳ, ಲಿಂಗಗಳ, ವಯಸ್ಸಿನ ಹಾಗೂ ಪಂಗಡಗಳ ಮೃತದೇಹಗಳು ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಅಗ್ನಿಗೆ ಆಹುತಿಯಾಗಲು ಬರುತ್ತಿದ್ದುವು.

ಈ ನನ್ನ ದೇಹವೂ ಸಹ ಈಗ ದಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಶವದಂತಾಗುತ್ತದೆ' ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ.

ವಯಸ್ಸಾದ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳ ದೇಹವನ್ನು ದಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆಕೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಹೊಟ್ಟೆ ಇತ್ತು. ಆಕೆಯ ಬಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೊಬ್ಬು ಕರಗಿ, ಹರಿಯಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ಇಷ್ಟೊಂದು ವಿಷದವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ಷಮೆ ಇರಲಿ. ಆದರೆ ಆ ಗಾಢಾನುಭವವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಹೀಗೆ ಮಾಡಲೇಬೇಕಾಗಿದೆ! ಕೊಬ್ಬು ಹರಿದು ಬರುತ್ತಿದ್ದುದ್ದರಿಂದ ಬೆಂಕಿಯು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರತೆಯಿಂದ ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಬಹಳ ಗಾಢವಾದ 'ಕ್ಲಿಕ್', ಅಂದರೆ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯು ಘಟ್ಟನೆ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯಿತು. 'ದೇವರೇ! ನಿಜ, ಈ ದೇಹಕ್ಕೂ ಇದೇ ಆಗುವುದು!' ಎಂದುಕೊಂಡೆ.

ಆ ಕ್ಲಿಕ್ ನನ್ನೊಳಗೆ ಆಳವಾಗಿದ್ದ ಮರಣಭಯವನ್ನು ತೆರೆಯಿತು. ಆ ಭಯವು ದೇಹವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಆಕ್ರಮಿಸಿತು. ಆದರೆ ನಾನು ಆ ಭಯವನ್ನು ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಎದುರಿಸಿದೆ. ದೇಹದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಭಯವು ಆವರಿಸುತ್ತಿದ್ದದ್ದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದು, ಭಯವು ನನ್ನ ಅರಿವನ್ನು ತಟ್ಟಿದಾಗ, ಅದು ನನ್ನ ಮರಣಾನುಭವವಾಯಿತು. ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಸಾವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಅದರಿಂದ ಹೊರಬಂದೆ.

ಭಯವು ಮೇಲೇಳುತ್ತಿದ್ದದ್ದನ್ನು ನನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೋಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾನು ಅರಿವಿನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಎದುರಿಸಿದಾಗ ಅದು ನನ್ನ ಮರಣಾನುಭವವಾಯಿತು. ದೇಹವು ಮೃತವಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಚಲಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.

ಎರಡೂವರೆ ದಿನಗಳಕಾಲ ನನಗೆ ಆಹಾರ, ಆಲೋಚನೆ, ಪ್ರಶ್ನೆ, ಅನುಮಾನಗಳಾವುವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ದೇಹ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲಿತ್ತು. ಆ ಅನುಭವವು ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವೇ, ಎರಡೂವರೆ ದಿನಗಳು ಹಾಗಿದ್ದೆನೆಂಬ ಅರಿವಾದದ್ದು! ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ದೇಹವು ಮೃತ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಚಲನೆಯೂ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಎರಡೂವರೆ ದಿನಗಳಾದ ನಂತರ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆಯೇ ಆ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯು ಪುನಃ ಹೊಳೆಯಿತು, 'ದೇವರೇ! ದೇಹವು ಮರಣಹೊಂದಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಇನ್ನೂ ಬದುಕಿದ್ದೇನೆ!' ಎಂದು. ಆ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯು ನನಗೆ ಹೊಳೆದಾಗ, ಅದು ಗಾಢವಾದ ಪರಮಾನಂದವಾಯಿತು! ಮರಣಭಯವು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿತ್ತು.

ನಾನು ಅದೆಂತಹ ಗಾಢ ಭಾವಾವೇಶದಲ್ಲಿ, ಎಂತಹ ಸಂತೋಷದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಎಂತಹ ಆನಂದದಲ್ಲಿದ್ದೆ! ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೆರೆದೆ, ನಂತರ ದೇಹವನ್ನು ಚಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಎಂತಹ ಹರ್ಷೋನ್ಮಾದದ ಸುರಿಮಳೆ ಹಾಗೂ ಕೃತಜ್ಞತೆಯನ್ನನುಭವಿಸಿದೆ! ಗಂಗೆಗೆ ತೆರಳಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಗಂಗಾಜಲವನ್ನು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡೆ. ನನ್ನ ಕಮಂಡಲುವಿನಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸಿಕೊಂಡೆ. ಚಿತಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಸ್ಮವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡೆ ನಂತರ ನೇರವಾಗಿ ಕಾಶಿವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋದೆ. ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ತಂದಿದ್ದ ಭಸ್ಮದಿಂದ ಹೇಳಲಾರದಷ್ಟು ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ಪೂಜೆಮಾಡಿದೆ. ವಿಶ್ವನಾಥನು ಅಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡೆ!

ಇಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ 'ನಾನು' ಸತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ವಿಶ್ವನಾಥನು ಬದುಕಿದನು! ಹಿಂದಿನ ದಿನದವರೆಗೂ 'ನಾನು' ಇನ್ನೂ ಬದುಕಿದ್ದುದರಿಂದ ವಿಶ್ವನಾಥನು ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದು ಸಾಧಾರಣ ಶಿಲೆಯೇ ಆಗಿದ್ದನು. ಆ ಶಿಲೆಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲು ಸಾವಿರಗಟ್ಟಲೆ ಜನರು ಎಷ್ಟೋ ದೂರದಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಬರುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ . . . . ಎಂತಹ ಮೂರ್ಖತನ! ಎಂದೆನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ವಿಶ್ವನಾಥ ಮೂರ್ತಿಯು ಸಾಧಾರಣ ಶಿಲೆಯೆಂದೇ ಯಾವಾಗಲೂ ಎಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಹಾಗೇಕೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತಿತ್ತೆಂದರೆ 'ನಾನು' ಇನ್ನೂ ಬದುಕಿದ್ದೆ. 'ನಾನು' ಮರಣಹೊಂದಿದಾಗ ಆತನು 'ಸಜೀವ'ಗೊಂಡದ್ದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡೆನು!