Rozdział 5 – Ból jest Wielkim Nauczycielem
This text was machine-transcribed from the printed book and may contain errors. Select the words and choose “Report a mistake”.
Często, strach manifestuje się jako ból. Najbardziej straszna rzecz na świecie to ból.
Wszystkie żywe istoty boją się jednej rzeczy, jest nią ból. Jeśli się przyjrzycie, zobaczycie, iż ludzie nie boją się nawet śmierci tak bardzo, jak boją się bólu i agonii, którą doznają w momencie śmierci! Wielu boi się biedy, wielu związków, a wielu innych boi się chorób. Źródłem tych wszystkich obaw jest ból, który wydarza się przy okazji tych rzeczy. Wszystkie te obawy są spowodowane strachem przed bólem.
Co to jest Ból
Ból może być fizyczny, umysłowy lub emocjonalny.
Fizyczny ból jest podstawową potrzebą ciała. Wyobraźcie sobie, jeśli nie czulibyśmy bólu w ciele, moglibyśmy się przypadkowo zranić lub próbować układać nasze twarze, ręce i nogi w sposób, w jaki układa się dziś włosy! Właściwie, ból jest listem z prośbą, napisanym przez ciało do umysłu, mówiąc, ‘Proszę zwrócić na mnie uwagę!’ ponieważ uwaga jest energią. Kiedy uwaga jest skierowana na konkretny obszar, uwaga staje się energią w tym obszarze. Kiedy ciało zwraca uwagę na ból, naprawdę prosi o uwagę lub energię, która pomoże się mu wyleczyć.
Umysłowy lub emocjonalny ból jest psychologicznym uczuciem, które powstaje w wyniku wydarzenia się czegoś, czego się nie lubi. Badania pokazują, iż emocjonalny ból może w znacznym stopniu wpływać na ciało fizyczne. Na przykład, psychologiczne uczucia, które powstają, jako tłumienie seksualne mogą spowodować zaburzenia dolnej części pleców, albo ból dźwigania zbyt dużej odpowiedzialności może powodować ból ramion.
W przypadku zarówno fizycznego jak i emocjonalnego bólu, ważną rzeczą, którą powinniście zrozumieć, to fakt, że ból zawsze rodzi się przez opieranie się chwili obecnej.
Czas a Zrozumienie
Kiedy bolesne wydarzenie przydarzy się w czyimś życiu – utrata dziecka, mąż lub żona opuszcza małżonka, zerwanie najbliższej przyjaźni – człowiek cierpi, lecz powoli akceptuje sytuację z czasem. Człowiek może płakać i rozmyślać wiele dni i nocy, lecz potem pojawia się akceptacja. Czas leczy. Jest to znane powiedzenie. Zrozumcie, iż czas jest potrzebny do leczenia, ponieważ nie jesteście gotowi, aby poradzić sobie z bólem i cierpieniem w sposób świadomy i uważny w czasie zajścia wydarzenia.
Jeśli moglibyście jedynie spojrzeć na ból, jeśli tylko moglibyście obserwować emocje z uważnością i zobaczyć grę umysłu podczas doświadczania bólu, wtedy pojawiłoby się zrozumienie oraz natychmiastowe uzdrowienie. Czas jest potrzebny, ponieważ nie jesteście gotowi na zrozumienie. Dlatego bardzo cierpicie. Z czasem, po kilku tygodniach, miesiącach, lub nawet latach, incydent blednie i staje się odległym wspomnieniem.
Jednak, ból nie odszedł zupełnie z waszego organizmu. Jeśli spotkacie osobę, która nawet w pośredni sposób przypomni wam o waszym utraconym dziecku lub mężu, ból się znów pojawi. Na przykład, jeśli osoba ma podobny styl mówienia, chodzenia, lub śmiania się, rana się ponownie otwiera. Boli, ponieważ niesiecie wspomnienia przeszłości. Z tego powodu, czujecie, iż życie jest zbyt wielkim ciężarem do uniesienia. Wybieracie trzymać się waszej całej przeszłości: kiedy byliście dzieckiem, kiedy byliście nastolatkiem, kiedy pierwszy raz poszliście do pracy. Trzymacie się wszystkich etapów życia z wszystkimi doświadczeniami, bólami i pomyłkami. To brzemię i obciążenie waszych emocji związane z przeszłością, powoduje ból, za każdym razem, gdy go doświadczacie. Jeśli zdecydujecie zostawić przeszłość i spojrzeć na każdą sytuację z nowej perspektywy, wtedy nie będziecie mieć tak wiele bólu. Zostaniecie natychmiast uleczeni. Nie będziecie potrzebować tak wiele czasu.
Ból i przyjemność – dwie strony tej samej monety
Krótka opowieść:
Pewnego razu uczeń poszedł do swego mistrza i rzekł, ‘Mistrzu, nie mogę medytować. Bolą mnie nogi. To mnie rozprasza.’ Mistrz jedynie odpowiedział, ‘To minie.’
Po dwóch tygodniach, uczeń ponownie poszedł do mistrza, tym razem mówiąc, ‘Mogę pięknie medytować. Czuję się tak obecny i błogi.’
Mistrz ponownie odpowiedział, ‘To minie.’
Źródło bólu i przyjemności jest takie same. To jest to samo uczucie z dwoma nazwami. To wygląda w ten sposób: dwoje ludzi odbiera sygnały ciała od tej samej osoby. Jedna uważa, iż był to piękny odświeżający proces, podczas gdy druga uważa, iż to bolało! Ta sama informacja pojawia się, jako ból lub przyjemność, w zależności od osoby, która ją odbiera.
Życie posiada obydwie te przeciwności – przyjemność i ból. Zarówno przyjemność jak i ból pochodzą z umysłu. Umysł zawsze porusza się od jednego ekstremum do drugiego. Rzadko pozostaje na środkowej ścieżce. Od przyjemności przemieszczacie się do bólu, od bólu przemieszczacie się do przyjemności. Jak zobaczyliśmy wcześniej, przyjemność i ból są całkowicie zależne od osoby, czującej przyjemność lub ból. Coś może się wydawać przyjemne dla was, podczas gdy to samo doświadczenie może być bolesne dla kogoś innego.
W Bhagavad Gita, wielkim piśmie, które uczy różnych dróg do samorealizacji, oświecony mistrz Kriszna pięknie mówi, ‘Ten, który kłania się zarówno przyjemności jak i bólowi, oraz patrzy na bryłę ziemi, kamień, i kawałek złota w ten sam sposób, który jest mądry oraz uważa pochwały i obwinianie za to samo, który jest niezmienny w honorze i dyshonorze, oraz który traktuje przyjaciół i wrogów w ten sam sposób, mówi się, iż, wyszedł poza formy przyrody. Przyjemność i ból są dla niego tym samym, a on jest gotowy na oświecenie.’
Uwolnijcie siebie od przyjemności i bólu
Budda, oświecony mistrz, mówił, ‘Uwolnijcie siebie zarówno od przyjemności jak i bólu.’ Pragnienie przyjemności oraz leczenie bólu są różnymi aspektami tego samego doświadczenia. Obydwa są jak łańcuchy. Ból może wyglądać jak brzydki łańcuch a przyjemność jak piękny łańcuch. Tak jak dzień następuje po nocy a noc następuje po dniu, ból i przyjemność zawsze będą za sobą podążać.
Kiedy zrozumiecie, iż przyjemność i ból są tworami umysłu, zdacie sobie sprawę z tego, iż obydwie są chwilowe, pojawiają się i odchodzą jak bańki mydlane. Nie ma potrzeby, żeby ktokolwiek zabierał wam wasze przyjemności, ponieważ wasz umysł z samej swojej natury jak wahadło przemieści się do drugiego ekstremum zwanego bólem!
Jedyny sposób to wyjście poza przyjemność i ból. Nie oznacza to tłumienia przyjemności czy zapominania o bólu. Jest to uważność, która transformuje ból w błogość – energia, która istnieje niezależnie od sytuacji zewnętrznych. Błogość jest waszą naturą i nie można jej stracić. Jedynie z powodu waszego oporu przed tym, co się dzieje, czujecie ból a wasza naturalna błogość zostaje zapomniana.
Uważność w Bólu
Ból, czy to fizyczny, umysłowy, czy emocjonalny, jest jedynie negatywną egzystencją, jak ciemność. Ciemność istnieje jedynie jako brak światła. Z tego powodu, nie stanowi samemu pozytywnej egzystencji. W ten sam sposób, ból istnieje jedynie jako brak uważności. Tak, jak ciemność znika automatycznie, kiedy pojawia się w pokoju światło, ból rozpuszcza się automatycznie, kiedy energia waszej uważności zostaje na nim skupiona.
Każdy umysłowy czy emocjonalny ból, który niesiecie, jest jedynie wierzchołkiem góry lodowej. Potrzebujecie wejść do źródła, tam, gdzie się zaczyna. Potrzebujecie pracować nad jego źródłową przyczyną i ją uleczyć. W przeciwnym przypadku, istnieje wyraźne zagrożenie, iż spowodujecie ból u kogoś innego lub sami się bardziej zranicie. Zawsze mówię ludziom, ‘Jeśli czujecie ból, zostawcie wszystko i pracujcie nad nim. Zobaczcie, jak zostają wyleczone jego korzenie. Tylko wtedy możecie być w bezpiecznej strefie. W innym przypadku ani wy, ani inni ludzie, żyjący w pobliżu nie będą w bezpiecznej strefie.’
Kiedy radzicie sobie z bólem przez uważność, stajecie się świadomi, iż nie jesteście jedynie ciałem. Stajecie się świadomi, iż żaden ból nie może dotknąć waszego prawdziwego ‘ja’. Kiedy zrozumiecie, iż jesteście ponad bólem, wyjdziecie ponad ból stając się dukkha ateeta* (ten, który wyszedł poza cierpienie). Doświadczycie rzadkiej wolności, która pojawia się wraz z nie-przywiązaniem względem ciała. Będziecie nieść tę wolność przez całe wasze życie. Zostawicie przyziemne życie za sobą, a wejdziecie do duchowej przestrzeni. Cały świat materialny zniknie, a pojawi się inny świat, świat nieporównywalnego piękna, niewinności, radości i współczucia.
Ból samemu wyparuje, kiedy zobaczycie naturę i przyczynę bólu z intensywną wewnętrzną jasnością, ponieważ jasność wyparowuje powody, dla których ból w was istnieje. To zrozumienie przynosi ze sobą stan absolutnej błogości, która jest stanem oświecenia.
Ból – Fenomen umysłu
Bezbolesny poród
Istnieje pewne interesujące wydarzenie z moich lat podróżowania, którym chcę się z wami podzielić. Podczas mojej duchowej podróży, przebywałem raz z pewnym plemieniem w Madhya Pradesh w Indii. Mieszkałem w niewielkiej świątyni w centrum wioski. Pewnego dnia zobaczyłem brzemienną kobietę, wchodzącą do niewielkiej chaty. Po około pół godziny, wyszła z małym dzieckiem na rękach! Zero bólu, żaden lekarz, żadna pielęgniarka, zero leków, zero płaczu. W pół godziny wyszła z dzieckiem na rękach. Byłem w szoku! Nie mogłem o nic spytać, ponieważ nie znałem ich języka. Po miesiącu, zobaczyłem inną brzemienną kobietę, czyniącą w ten sam sposób. W pół godziny wyszła z dzieckiem. Spytałem lokalnego kapłana, który przybył do świątyni, ‘Jak się to dzieje? Czy one nie mają żadnego bólu?’ On spytał, ‘Ból? Czemu ból?’
Byłem zdumiony. Sama idea, iż kobieta może mieć ból podczas porodu nie istniał w tym społeczeństwie! Nie tylko to, nikt nie cierpiał tam również z powodów ginekologicznych, typu menopauza.
Zacząłem pytać o ich styl życia. Zrozumiałem, iż w ich tradycji, kobieta jest bardzo poważana. Moment, w którym dziewczynka staje się fizycznie dojrzała, zaczyna być otaczana szacunkiem, z powodu tego, iż może być matką. Ludzie kłaniają się jej do stóp, a ona ich dotyka i leczy! Jedynie z tego innego uwarunkowania, kobieta nie cierpi normalnego bólu, którego doświadczają kobiety w innych kulturach.
Ból ‘Fantom’
Zanotowano przypadki ‘fantomowego bólu’, to znaczy bólu w częściach ciała, które nie istnieją. Pewnego razy podczas Drugiej Wojny Światowej, trzeba było amputować nogę żołnierzowi, ponieważ miał ją bardzo uszkodzoną. Dziwne było to, iż kiedy był znów świadomy, dalej narzekał na ból w nodze. Był przykryty kocem, więc nie wiedział, iż usunięto mu nogę. Zdjęto koc i pokazano mu, iż nie ma już tam nogi. Był w szoku!
Dalsze badania pokazały, iż każda cześć ciała jest związana z określoną częścią mózgu. Kiedy pewna cześć ciała czuje ból, odpowiednie centrum w mózgu wykazuje aktywność. W tym przypadku, dane centrum ciągle wibrowało w ten sam sposób, w jaki wibrowała, kiedy noga była częścią ciała. Jest wiele takich osób, które czują ból w pustej przestrzeni, tam gdzie były amputowane kończyny. Nazywa się to ‘fantomowy ból’.
Efekt placebo
Umysł ma olbrzymi wpływ na ciało. Nawet percepcja fizycznego bólu może być zmieniona przez umysł. W nauce nazywa się to ‘efekt placebo’, kiedy zwykła tabletka cukru daje ten sam efekt, co środek przeciwbólowy, jedynie dlatego, iż osoba wierzy, iż ta tabletka cukru jest środkiem przeciwbólowym!
Pewnego dnia, czytałem na temat badań* przeprowadzonych na Uniwersytecie Michigan w USA, które ukazało się w Journal of Neuroscience. Badanie przeprowadzono na grupie młodych mężczyzn, którzy zgodzili się na wszczepienie im, przez badaczy, w mięśnie szczęki skoncentrowany roztwór solny, powodujący ból. Reakcję mózgu na ból badano używając zdjęć Pozytonowo Emisyjnej Tomografii (PET – Positron Emission Tomography), które pokazały aktywność naturalnych środków przeciwbólowych ciała, czyli endorfin.
Podczas jednego skanowania, powiedziano mężczyznom, iż dostali środki przeciwbólowe, lecz naprawdę było to tylko placebo – substancja, która nie miała właściwości przeciwbólowych. Następnie poproszono ich o określenie natężenia bólu, który czują na skali od 0 do 100. Skaning PET określał również aktywność mózgu, związaną z bólem. Badacze mieli możliwość badania zarówno odpowiedzi mózgu oraz to, co właściwie czuli mężczyźni.
Zdumiewające była obserwacja, iż kiedy mężczyznom dano placebo, czyli neutralną substancję, a nie środek przeciwbólowy, ból, jaki czuli był mniejszy. Było tak, jakby rzeczywiście dostali środek przeciwbólowy! Obrazy PET pokazały, iż endorfiny (naturalne środki przeciwbólowe) zostały
aktywowane w mózgu. Pokazało to zwiększoną aktywność z placebo, tylko dlatego, iż osoba wierzyła, iż jest to środek przeciwbólowy! Dalsze badania pokazały, iż efekt placebo zaobserwowano u więcej niż 70% ludzi, a ból zmniejszył się maksymalnie o 22%. Nauka wciąż bada ten fascynujący fenomen, który w oczywisty sposób pokazuje związek umysł-ciało.
Przemiana poznawcza
Ból – droga do nie-umysłu
Krótka opowieść:
Pewnego razu uczeń rozmawiał z mistrzem Zen, gdy stado gęsi przeleciało im nad głowami. Mistrz spytał, 'Czym one są?' Uczeń odpowiedział, 'One są dzikimi gęśmi, mistrzu.' Mistrz spytał, 'Gdzie one są?' Uczeń odparł, 'Odleciały.'
Mistrz nagle złapał ucznia za nos i potrząsnął. Uczeń płakał z bólu. Mistrz powiedział, 'Mówisz, iż one odleciały, lecz one były tu od początku.' Opowieść mówi, iż uczeń stał się w tym momencie oświeconym.
Ta opowieść może brzmieć bardzo dziwnie, lecz taka jest droga większości mistrzów Zen. Ból ma olbrzymią wartość w przebudzeniu was ku rzeczywistości. Z tego powodu był używany przez wielu mistrzów, aby przebudzić śpiących uczniów. Co normalnie robimy, kiedy ktoś czuje ból? Pomagamy mu. Nie wiedząc o tym, umożliwiamy osobie na kontynuację snu. Lecz mistrz nie jest zainteresowany pomaganiem. Jego jedynym zainteresowaniem jest obudzenie was. W momentach wielkiego bólu, umysł zatrzymuje się, istnieje jedynie ból. W tym momencie, Prawda zostaje przekazana! W opowieści możecie zobaczyć, iż w momencie bólu, wewnętrzna przestrzeń ucznia była gotowa na odbiór Prawdy od mistrza, a mistrz przekazał ją!
Ból transformacji
Ból może być bardzo kreatywną energią. Może stać się pamiątką boga. Może stać się modlitwą. Może stać się medytacją. Może stać się uważnością. Może spowodować w was olbrzymią transformację.
Ważny sekret życia, który potrzebujecie zrozumieć, jest taki, iż kiedy stajecie się czegoś świadomi, możecie się bardzo łatwo tego pozbyć. Jeśli nie jesteście tego świadomi, nie ma możliwości pozbycia się tego. Pozostaje to z wami. Ból jest bólem, ponieważ istnieje w waszej nieświadomości, nie w waszej uważności. Wasz strach spotkania się z bólem pozwala mu na trwanie i rozrastanie się jak rak. Mistrz po prostu usunie tego raka dzięki swej mistrzowskiej chirurgii! Gdy rak was opuści, przemienicie się w nową osobę. Spytał się mnie raz wielbiciel, ‘Swamiji, rozumiem, iż operacja jest potrzebna, aby oczyścić moją wewnętrzną przestrzeń. Lecz czy mistrz może użyć znieczulenia podczas swojej ‘mistrzowskiej chirurgii’?’
Jakie nastawienie jest potrzebne, aby poradzić sobie z bolesnymi ‘operacjami’ mistrza? Czasami, sama uważność rozpuści ból. Wielokrotnie, jedynie wskazuję ból, nic więcej. On po prostu znika i ulatnia się.
Zatem, jakie jest poprawne nastawienie, aby poradzić sobie z bolesnymi ‘operacjami’? Jest to posiadanie całkowitej ufności, iż jakikolwiek ‘ból’ mistrz spowoduje, jest to jedynie dla waszego dobra i nic ponad to. ‘Operacja’ jest z powodu jego bezgranicznej miłości oraz współczucia dla was. Jeśli jest to jasno zrozumiane, to nawet, jeśli boli, przejdziecie przez to z wdzięcznością, za to, co robi dla was mistrz. Mogę powiedzieć, iż środkiem przeciwbólowym mistrza jest miłość i współczucie, którym mistrz obdarza samym wzrokiem.
Jeszcze jedna rzecz, to, że ból jest z powodu, iż zaczynacie myśleć, iż to jest ból i go w ten sposób nazywać. Mistrz może nauczyć czegoś w dwie czy trzy sekundy, co może normalnie zająć całe życie lub kilkaset lat lub kilka wcieleń. Mistrz jest intensywnością życia. On po prostu usuwa ‘raka’ i wyrzuca go. Zatem, nawet, jeśli jest intensywny, jest lepiej przejść to z mistrzem niż poprzez życie, ponieważ jest to bardzo szybki proces. Również, jeśli zrozumiecie to, co czyni dla was mistrz, możecie się tym cieszyć, jako najlepszym wydarzeniem w waszym życiu.
Jeszcze jedna rzecz: ból, który doświadczycie w życiu z ‘rakiem’ będzie znacznie gorszy, niż ból, którego doświadczycie, kiedy mistrz go wam usunie. Usunięcie ‘raka’ zajmie nie więcej jak kilka minut; mistrz go po prostu usunie, koniec.
Kiedy już zrozumiecie ten proces, nie będziecie więcej określać transformacji, jako bólu. Zamiast tego, będziecie go witać. Nie tylko będziecie go witać, będziecie czuć wdzięczność, iż to, co kryło się w waszej nieświadomości zostało wyciągnięte i usunięte.
Techniki Medytacyjne
Skupienie na Bólu
Ból jest właściwie brakiem uwagi, zatem rozwiązaniem jest ‘danie swojej obecności’. Jest prosta i piękna samo lecząca technika medytacyjna, która kieruje waszą uwagę do chorej kończyny lub cierpiącego umysłu. Możecie spróbować jej następnym razem, kiedy doświadczycie bólu lub cierpienia. Jest to zdecydowanie lepsza opcja niż środki przeciwbólowe, których efekty uboczne są gorsze niż pierwotny ból.
Spróbujcie tego. Załóżmy, iż czujecie ból w nodze, lub cierpicie z powodu pewnego zdarzenia. Połóżcie się w ciemnym pokoju. Wykonajcie świadomy wysiłek, aby zapomnieć o całym ciele, skupcie się jedynie na miejscu, które powoduje ból. Jeśli jest to cierpienie mentalne, zapomnijcie o całym ciele i skupcie się jedynie na wydarzeniu, które spowodowało to cierpienie. Kiedy doświadczycie bólu, celowo odrzućcie słowo ‘ból’ z waszego umysłu.
Wasz dialog wewnętrzny będzie trwał, mówiąc wam, iż czujecie ból. Wyłączcie go. Czujcie głęboko; doświadczajcie z otwartym umysłem. Ukierunkujcie całą uważność na centrum bólu, a wkrótce zmniejszy się, stając się jedynie małą kropeczką bólu. Skoncentrujcie się całkowicie na tym punkcie, a odkryjecie nagle, iż ból zniknął, a na jego miejscu jest błogość!
Obserwujcie Ból
Możecie tego użyć jak techniki do rozpuszczania fizycznego bólu w dowolnej części waszego ciała.
Kiedy doświadczacie fizycznego bólu, jedynie obserwujcie uczucie bólu w tej części waszego ciała, w spokojny sposób. Zobaczycie, iż na początku, może pojawić się nagły przypływ bólu, ale wkrótce ból zmniejszy się do kropki i zniknie. To, co się dzieje, to w momencie zranienia fizycznego, energia dostarczana przez inteligencję własnego ciała kieruje się w tamto miejsce, aby leczyć. Wzrost energii, jest tym, co określacie, jako ‘ból’. Jeśli będziecie obserwować wzmożenie energii i leczenie w spokojny sposób, ból zniknie a wydarzy się leczenie. Jeśli to zrozumiemy, nie będziemy opierać się i czuć bólu, będziemy współpracować z naturalną energią leczniczą ciała.
Mogę to powiedzieć ze swojego doświadczenia. Pewnego razu ktoś zamknął drzwi samochodu na moim palcu. Ludzie dookoła mnie poruszyli się i zaczęli biegać dookoła, szukając pierwszej pomocy. Po prostu powiedziałem im, aby się nie przejmowali.
Podczas gdy palec mi puchł, obserwowałem jedynie wyraźnie, co działo się w moim ciele. Czułem energię przemieszczającą się z mojego centrum pępka do palca. Mogłem wyraźnie obserwować inteligencję ciała reagującą na nagłą potrzebę. Palec uleczył się samemu.
Wasz wewnętrzny system ambulatoryjny, jest tym, co nazywacie bólem!
Skupiona obserwacja bólu, pozwoli wam zdać sobie sprawę, iż jesteście czymś więcej, niż samym ciałem. Doświadczycie waszej podstawy energetycznej i zrozumiecie, iż jesteście więcej niż ciało-umysł.
Obserwujcie ból intensywnie, lecz bez przywiązywania się do słowa ‘ból’ i jego znaczenia, jako ‘cierpienia’. Przez krótką chwilę ból może wydawać się intensywny, lecz wkrótce rozpuści się.
Właściwie, ciało jest wystarczająco inteligentne, aby pozwolić na przepływ energii do części ciała, które prosi o energię. Lecz wy blokujecie ten przepływ energii, nazywając go ‘bólem’. Tylko pozwólcie energii na przepływ przez skierowanie pełnej uwagi na tą cześć ciała. Tylko spójrzcie na przepływ energii z ciekawością. Bądźcie zupełnie z boku; nie bierzcie udziału w procesie. Jedynie pozwólcie na przepływ energii do tego obszaru i pracę nad nim. Zobaczycie, iż nastąpi uleczenie.