Ο Πόνος 'Φάντασμα'
This text was machine-transcribed from the printed book and may contain errors. Select the words and choose “Report a mistake”.
Έχουν καταγραφεί περιπτώσεις ενός "πόνου φάντασμα" ο οποίος είναι ένας πόνος σε ένα μέρος του σώματος που δεν υπάρχει πλέον. Κάποτε, στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, το πόδι ενός στρατιώτη έπρεπε να ακρωτηριαστεί επειδή είχε υποστεί σοβαρές ζημιές. Το περίεργο ήταν ότι όταν συνήλθε, εξακολουθούσε να παραπονιέται για έναν πόνο στο πόδι του. Ήταν σκεπασμένος με μια κουβέρτα και έτσι δεν είχε ιδέα ότι το πόδι του είχε αφαιρεθεί. Η κουβέρτα αφαιρέθηκε και του έδειξαν ότι το πόδι του δεν υπήρχε πια. Ήταν σοκαρισμένος!
Περαιτέρω έρευνες έδειξαν στη συνέχεια ότι κάθε μέρος του σώματος σχετίζεται με ένα συγκεκριμένο μέρος του εγκεφάλου. Όταν ένα συγκεκριμένο μέρος του σώματος αισθάνεται πόνο, το αντίστοιχο κέντρο του εγκεφάλου παρουσιάζει την αντίστοιχη δραστηριότητα. Σε αυτή την περίπτωση, το σχετικό κέντρο του εγκεφάλου εξακολουθούσε να δονείται με τον ίδιο τρόπο που δονείτο όταν το πόδι του ήταν ακόμη μέρος του σώματος του. Υπάρχουν πολλές τέτοιες περιπτώσεις ανθρώπων που συνεχίζουν να αισθάνονται πόνο στον κενό χώρο όπου βρίσκονταν τα - ακρωτηριάσμενα τώρα- τα άκρα τους. Αυτό ονομάζεται ως "ο
Η αντίληψη του σωματικού
πόνου μπορεί να αλλάξει από το
μυαλό.
Το φαινόμενο Placebo
Το μυαλό έχει τεράστια επιρροή στο σώμα. Ακόμη και η αντίληψη του σωματικού πόνου μπορεί να αλλάξει μέσω του μυαλού. Στην επιστήμη το αποκαλούν "το φαινόμενο placebo" όταν ένα απλό χάπι ζάχαρης δίνει το ίδιο αποτέλεσμα με ένα παυσίπονο, απλά επειδή το άτομο έχει πειστεί ότι το χάπι της ζάχαρης είναι ένα παυσίπονο!
Τις προάλλες, διάβαζα σχετικά με μια
έρευνα[^] που έγινε στο Πανεπιστήμιο του
Μίσιγκαν στις ΗΠΑ και η οποία
δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Journal of
Neuroscience. Η έρευνα έγινε σε μια
ομάδα νεαρών ανδρών οι οποίοι δέχτηκαν
να αφήσουν τους ερευνητές να κάνουν
ένεση στους μυς των γνάθων τους με ένα
συμπυκνωμένο αλατούχο διάλυμα,
προκαλώντας έτσι πόνο. Η αντίδραση του
εγκεφάλου στον πόνο μελετήθηκε με τη
χρήση τομογραφιών Positron Emission
Tomography- PET (Τομογραφία
Εκπομπής Ποζιτρονίων) οι οποίες έδειξαν
την δραστηριότητα των φυσικών
παυσίπονων του οργανισμού, τις γνωστές
ως ενδορφίνες.
Σε μια τέτοια σάρωση, οι άνδρες αυτοί ενημερώθηκαν ότι λάμβαναν ένα παυσίπονο, αλλά στην πραγματικότητα αυτό που τους έδιναν ήταν απλώς ένα εικονικό φάρμακο - μια ουσία που δεν είχε παυσίπονες ιδιότητες. Στη συνέχεια τους ζητήθηκε να αξιολογήσουν την ένταση του πόνου που ένιωθαν σε κλίμακα από το 0 έως το 100. Επίσης, η σάρωση PET θα έδειχνε την σχετική με τον πόνο εγκεφαλική δραστηριότητα. Οι ερευνητές μπόρεσαν να μελετήσουν τόσο την αντίδραση του εγκεφάλου όσο και το τι πραγματικά ένιωθαν οι άνδρες.
Η εκπληκτική παρατήρηση ήταν ότι
όταν στους άνδρες αυτούς, δόθηκε ένα
εικονικό φάρμακο, δηλαδή όχι ένα
παυσίπονο αλλά απλώς μια ουδέτερη ουσία,
ο πόνος που ένιωθαν ήταν πράγματι
μικρότερος. Ήταν σαν να τους είχαν δώσει
το ίδιο το παυσίπονο! Οι σαρώσεις PET
έδειξαν ότι το σύστημα των ενδορφινών
(φυσικό παυσίπονο του οργανισμού) στον
εγκέφαλο είχε ενεργοποιηθεί.
Το μέρος αυτό του εγκεφάλου έδειξε μια αυξημένη δραστηριότητα με το εικονικό φάρμακο, μόνο και μόνο επειδή το άτομο πίστευε πως ήταν παυσίπονο! Περαιτέρω μελέτες έδειξαν ότι η επίδραση του εικονικού φαρμάκου παρατηρήθηκε σε περισσότερο από το 70% των ατόμων, όπου ο πόνος μειώθηκε έως και 22%. Η επιστήμη εξακολουθεί να μελετά αυτό το εκπληκτικό φαινόμενο, το οποίο δείχνει πολύ ξεκάθαρα τη σύνδεση μεταξύ νου-σώματος.
[^]: 'Placebo Effects Mediated by Endogenous Opioid Activity on μ-Opioid Receptors', Journal of Neuroscience, 24 Αυγούστου 2005, 25(34):7754-7762 'Neurobiological Mechanisms of the Placebo Effect', Journal of Neuroscience, 9 Νοεμβρίου 2005, 25(45):10390-10402