2. ಶ್ರೀ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ ಸ್ತೋತ್ರಂ - 2
This text was machine-transcribed from the printed book and may contain errors. Select the words and choose “Report a mistake”.
ಗೊಂದಲಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಹೋಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊರಬನ್ನಿ
ಉಚ್ಚಾರಣೆ: ದಿನಕ್ಕೊಂದು ಬಾರಿಯಂತೆ ಹನ್ನೊಂದು ದಿನಗಳು
ಆಚರಣೆ: ಹನ್ನೊಂದು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಆನಂದೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ಆನಂದೇಶ್ವರ (ಆದಿ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ)ನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಮಂಗಳವಾರದಂದು, ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡು ಅರ್ಪಿಸ ಬಹುದು.
ಶ್ರೀ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ ಸ್ತೋತ್ರಂ
ಅಪಾಸಕಾನಾಂ ಯದುಪಾಸನೀಯಮುಪಾತ್ತವಾಸಂ ವಟಶಾಖಿಮೂಲೇ ।
ತದ್ಧಾಮ ದಕ್ಷಿಣ್ಯಜುಷಾ ಸ್ವಮೂರ್ತ್ಯಾ ಜಾಗರ್ತು ಚಿತ್ತೇ ಮಮ ಬೋಧರೂಪಮ್ ॥ ೧ ॥
ಅದ್ರಾಕ್ಷಮಕ್ಷೀಣದಯಾನಿಧಾನಮಾಚಾರ್ಯಮಾದ್ಯಂ ವಟಮೂಲಭಾಗೇ ।
ಮೌನೇನ ಮನ್ದಸ್ಮಿತಭೂಷಿತೇನ ಮಹರ್ಷಿಲೋಕಸ್ಯ ತಮೋ ನುದನ್ತಮ್ ॥ ೨ ॥
ವಿದ್ರಾವಿತಾಶೇಷತಮೋಗಣೇನ ಮುದ್ರಾವಿಶೇಷೇಣ ಮುಹುರ್ಮುನೀನಾಮ್ ।
ನಿರಸ್ಯ ಮಾಯಾಂ ದಯಯಾ ವಿಧತ್ತೇ ದೇವೋ ಮಹಾಂಸ್ತತ್ತ್ವಮಸೀತಿ ಬೋಧಮ್ ॥ ೩ ॥
ಅಪಾರಕಾರುಣ್ಯಸುಧಾತರಙ್ಗೈರಪಾಙ್ಗಪಾತೈರವಲೋಕಯನ್ತಮ್ ।
ಕಠೋರಸಂಸಾರನಿದಾಘತಪ್ತಾನ್ಮುನೀನಹಂ ನೌಮಿ ಗುರುಂ ಗುರೂಣಾಮ್ ॥ ೪ ॥
ಮಮಾದ್ಯದೇವೋ ವಟಮೂಲವಾಸೀ ಕೃಪಾವಿಶೇಷಾತ್ಕೃತಸನ್ನಿಧಾನಃ ।
ಓಙ್ಕಾರರೂಪಾಮುಪದಿಶ್ಯ ವಿದ್ಯಾಮಾವಿದ್ಯಕಧ್ವಾನ್ತಮಪಾಕರೋತು ॥ ೫ ॥
ಕಲಾಭಿರಿಂದೋರಿವ ಕಲ್ಪಿತಾಙ್ಗಂ ಮುಕ್ತಾಕಲಾಪೈರಿವ ಬದ್ಧಮೂರ್ತಿಮ್ ।
ಆಲೋಕಯೇ ದೇಶಿಕಮಪ್ರಮೇಯಮನಾದ್ಯವಿದ್ಯಾತಿಮಿರಪ್ರಭಾತಮ್ ॥ ೬ ॥
ಸ್ವದಕ್ಷಜಾನುಸ್ಥಿತವಾಮಪಾದಂ ಪಾದೋದರಾಲಙ್ಕೃತಯೋಗಪಟ್ಟಮ್ ।
ಅಪಸ್ಮೃತೇರಾಹಿತಪಾದಮಙ್ಗೇ ಪ್ರಣೌಮಿ ದೇವಂ ಪ್ರಣಿಧಾನವನ್ತಮ್ ॥ ೭ ॥
ತತ್ತ್ವಾರ್ಥಮನ್ತೇವಸತಾಮೃಷೀಣಾಂ ಯುವಾಽಪಿ ಯಃ ಸನ್ನುಪದೇಷ್ಷುಮೀಷ್ಟೇ ।
ಪ್ರಣೌಮಿ ತಂ ಪ್ರಾಕ್ತನಪುಣ್ಯಜಾಲೈರಾಚಾರ್ಯಮಾಶ್ಚರ್ಯಗುಣಾಧಿವಾಸಾಮ್ ॥ ೮ ॥
ಏಕೇನ ಮುದ್ರಾಂ ಪರಶುಂ ಕರೇಣ ಕರೇಣ ಚಾನ್ಯೇನ ಮೃಗಂ ದಧಾನಃ ।
ಸ್ವಜಾನುವಿನ್ಯಸ್ತಕರಃ ಪುರಸ್ತಾದಾಚಾರ್ಯಚೂಡಾಮಣಿರಾವಿರಸ್ತು ॥ ೯ ॥
ಆಲೇಪವನ್ತಂ ಮದನಾಙ್ಗಭೂತ್ಯಾ ಶಾರ್ದೂಲಕೃತ್ತ್ಯಾ ಪರಿಧಾನವನ್ತಮ್ ।
ಆಲೋಕಯೇ ಕಞ್ಚನ ದೇಶಿಕೇನ್ದ್ರಮಜ್ಞಾನವಾರಾಕರಬಾಡವಾಗ್ನಿಮ್ ॥ ೧೦ ॥
ಚಾರುಸ್ಮಿತ ಸೋಮಕಲಾವತಂಸಂ ವೀಣಾಧರಂ ವ್ಯಕ್ತಜಟಾಕಲಾಪಮ್ ।
ಉಪಾಸತೇ ಕೇಚನ ಯೋಗಿನಸ್ತ್ವಾಮುಪಾತ್ತನಾದಾನುಭವಪ್ರಮೋದಮ್ ॥ ೧೧ ॥
ಉಪಾಸತೇ ಯಂ ಮುನಯಃ ಶುಕಾದ್ಯಾ ನಿರಾಶಿಷೋ ನಿರ್ಮಮತಾಧಿವಾಸಾಃ ।
ತಂ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿತನುಂ ಮಹೇಶಮುಪಾಸ್ಮಹೇ ಮೋಹಮಹಾರ್ತಿಶಾನ್ತ್ಯೈ ॥ ೧೨ ॥
कान्त्या निन्दितकुन्दकन्दलवपुर्न्यग्रोधमूले वस-
न्कारुण्यामृतवारिभिर्मुनिजनं संभावयन्वीक्षितैः ।
मोहध्वान्तविभेदनं विरचयम्बोर्धेन तत्तादृशा
देवस्तत्त्वमसीति बोधयतु मां मुद्रावता पाणिना ॥ १३ ॥
अगौरगात्रैरललाटनेत्रैरशान्तवेषैरभुजङ्गभूषैः ।
अबोधमुद्रैरनपास्तनिद्रैर्पूर्णकामैरमरेरलं नः ॥ १४॥
दैवतानि कति सन्ति चावनौ नैव तानि मनसो मतानि मे ।
दीक्षितं जडधियामनुग्रहे दक्षिणाभिमुखमेव दैवतम् ॥ १५ ॥
मुदिताय मुग्धशशिनावतंसिने भसितावलेपरमणीयमूर्तये ।
जगदीन्द्रजालरचनापटीयसे महसे नमोऽस्तु वटमूलवासिने ॥ १६ ॥
व्यालम्बिनीभिः परितो जटाभिः कलावशेषेण कलाधरेण ।
पश्यल्ललाटेन मुखेन्दुना च प्रकाशसे चेतसि निर्मलानाम ॥ १७॥
उपासकानां त्वमुमासहायः पूर्णेन्दुभावं प्रकटीकरोषि ।
उअदद्य ते दर्शनमात्रतो मे द्रवल्यहो मानसचन्द्रकान्तः ॥ १८ ॥
यस्ते प्रसन्नामनुसन्दधानो मूर्तिं मुदा मुग्धशशाङ्कमौलेः ।
ऐश्वर्यमायुर्लभते च विद्यामन्ते च वेदान्तमहारहस्यम् ॥ १९ ॥
॥ दक्षिणामूर्तिस्तोत्रं संपूर्णम् ॥
ಉಪಾಸಕಾನಾಂ ಯದುಪಾಸನೀಯಮುಪಾತ್ತವಾಸಂ ವಟಶಾಖಿಮೂಲೇ
ತದ್ಧಾಮ ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯಜುಷಾ ಸ್ವಮೂರ್ತ್ಯಾ ಜಾಗರ್ತು ಚಿತ್ತೇ ಮಮ
ಬೋಧರೂಪಮ್
॥ 1 ॥
ಅದ್ರಾಕ್ಷಮಕ್ಷೀಣದಯಾನಿಧಾನಮಾಚಾರ್ಯಮಾದ್ಯಂ ವಟಮೂಲಭಾಗೇ ।
ಮೌನೇನ ಮಂದಸ್ಮಿತಭೂಷಿತೇನ ಮಹರ್ಷಿಲೋಕಸ್ಯ ತಮೋ ನುದಂತಮ್ ॥ 2 ॥
ವಿದ್ರಾವಿತಾಶೇಷತಮೋಗಣೇನ ಮುದ್ರಾವಿಶೇಷೇಣ ಮುಹುರ್ಮುನೀನಾಂ ।
ನಿರಸ್ಯ ಮಾಯಾಂ ದಯಯಾ ವಿಧತ್ತೇ ದೇವೋ ಮಹಾಂಸ್ತತ್ತ್ವಮಸೀತಿ
ಬೋಧಮ್
॥ 3 ॥
ಅಪಾರಕಾರುಣ್ಯಸುಧಾತರಂಗೈರಪಾಂಗಪಾತ್ಯೈರವಲೋಕಯಂತಮ್ ।
ಕಠೋರಸಂಸಾರನಿದಾಘತಪ್ತಾನ್ಮುನೀನಹಂ ನೌಮಿ ಗುರುಂ ಗುರೂಣಾಮ್
॥ 4 ॥
ಮಮಾದ್ಯದೇವೋ ವಟಮೂಲವಾಸೀ ಕೃಪಾವಿಶೇಷಾತ್ಕೃತಸನ್ನಿಧಾನಃ ।
ಓಂಕಾರರೂಪಾಮುಪದಿಶ್ಯ ವಿದ್ಯಾಮಾವಿದ್ಯಕಧ್ವಾಂತಮಪಾಕರೋತು
॥ 5 ॥
ಕಲಾಭಿರಿಂದೋರಿವ ಕಲ್ಪಿತಾಂಗಂ ಮುಕ್ತಾಕಲಾಪೈರಿವ ಬದ್ಧಮೂರ್ತಿಮ್ ।
ಅಲೋಕಯೇ ದೇಶಿಕಮಪ್ರಮೇಯಮನಾದ್ಯವಿದ್ಯಾತಿಮಿರಪ್ರಭಾತಮ್
॥ 6 ॥
ಸ್ವದಕ್ಷಜಾನುಸ್ಥಿತವಾಮಪಾದಂ ಪಾದೋದರಾಲಂಕೃತಯೋಗಪಟ್ಟಮ್ ।
ಅಪಸ್ಮೃತೇರಾಹಿತಪಾದಮಂಗೇ ಪ್ರಣೌಮಿ ದೇವಂ ಪ್ರಣಿಧಾನವಂತಮ್
॥ 7 ॥
ತತ್ತ್ವಾರ್ಥಮಂತೇವಸತಾಮೃಷೀಣಾಂ ಯುವಾಽಪಿ ಯಃ ಸನ್ನುಪದೇಷ್ಪುಮಿಷ್ಟೇ ।
ಪ್ರಣೌಮಿ ತಂ ಪ್ರಾಕ್ತನಪುಣ್ಯಜಾಲೈರಾಚಾರ್ಯಮಾಶ್ಚರ್ಯಗುಣಾಧಿವಾಸಮ್
॥ 8 ॥
ಏಕೇನ ಮುದ್ರಾಂ ಪರಶುಂ ಕರೇಣ ಕರೇಣ ಚಾನ್ಯೇನ ಮೃಗಂ ದಧಾನಃ ।
ಸ್ವಜಾನುವಿನ್ಯಸ್ತಕರಃ ಪುರಸ್ತಾದಾಚಾರ್ಯಚೂಡಾಮಣಿರಾವಿರಸ್ತು
॥ 9 ॥
ಆಲೇಪವಂತಂ ಮದನಾಂಗಭೂತ್ಯಾ ಶಾರ್ದೂಲಕೃತ್ತ್ಯಾ ಪರಿಧಾನವಂತಮ್ ।
ಆಲೋಕಯೇ ಕಂಚನ ದೇಶಿಕೇಂದ್ರಮಜ್ಞಾನವಾರಾಕರಬಾಡವಾಗ್ನಿಮ್ ॥ 10 ॥
ಚಾರುಸ್ಥಿತ ಸೋಮಕಲಾವತಂಸಂ ವೀಣಾಧರಂ ವ್ಯಕ್ತಜಟಾಕಲಾಪಮ್ ।
ಉಪಾಸತೇ ಕೇಚನ ಯೋಗಿನಸ್ತ್ವಾ ಮುಪಾತ್ತನಾದಾನುಭವಪ್ರಮೋದಮ್
॥ 11 ॥
ಉಪಾಸತೇ ಯಂ ಮುನಯಃ ಶುಕಾದ್ಯಾ ನಿರಾಶಿಷೋ ನಿರ್ಮಮತಾಧಿವಾಸಾಃ ।
ತಂ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿತನುಂ ಮಹೇಶಮುಪಾಸ್ಮಹೇ ಮೋಹಮಹಾರ್ತಿಶಾಂತೈ
॥ 12 ॥
ಕಾನ್ತ್ಯಾ ನಿಂದಿತಕುಂದಕಂದಲವಪುರ್ನ್ಯಗ್ರೋಧಮೂಲೇ ವಸ-
ನ್ನಾರುಣ್ಯಾಮೃತವಾರಿಭಿರ್ಮುನಿಜನಂ ಸಂಭಾವಯನ್ನೀಕ್ಷಿತೈಃ ।
ಮೋಹಧ್ವಾಂತವಿಭೇದನಂ ವಿರಚಯಂಬೋಧೇನ ತತ್ತಾದೃಶಾ
ದೇವಸ್ತತ್ತ್ವಮಸೀತಿ ಬೋಧಯತು ಮಾಂ ಮುದ್ರಾವತಾ ಪಾಣಿನಾ ॥ 13 ॥
ಅಗೌರಗಾತ್ರ್ಯೈರಲಲಾಟನೆತ್ರ್ಯೈರಶಾಂತವೇಷೈರಭುಜಂಗಭೂಷೈಃ ।
ಅಬೋಧಮುದ್ರೈರನಪಾಸ್ತನಿದ್ರೈಃಪೂರ್ಣೈಕಾಮೈರಮರೈರಲಂ ನಃ ॥ 14 ॥
ದೈವತಾನಿ ಕತಿ ಸಂತಿ ಚಾವನೌ ನೈವ ತಾನಿ ಮನಸೋ ಮತಾನಿ ಮೇ ।
ದೀಕ್ಷಿತಂ ಜಡಧಿಯಾಮನುಗ್ರಹೇ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖಮೇವ ದೈವತಮ್ ॥ 15 ॥
ಮುದಿತಾಯ ಮುಗ್ಧಶಶಿನಾವತಂಸಿನೇ ಭಸಿತಾವಲೇಪರಮಣೀಯಮೂರ್ತಯೇ ।
ಜಗದೀಂದ್ರಜಾಲರಚನಾಪಟೀಯಸೇ ಮಹಸೇ ನಮೋಽಸ್ತು ವಟಮೂಲವಾಸಿನೇ
॥ 16 ॥
ವ್ಯಾಲಂಬಿನೀಭಿಃ ಪರಿತೋ ಜಟಾಭಿಃ ಕಲಾವಶೇಷೇಣ ಕಲಾಧರೇಣ ।
ಪಶ್ಯಲ್ಲಲಾಟೇನ ಮುಖೇಂದುನಾ ಚ ಪ್ರಕಾಶಸೇ ಚೇತಸಿ ನಿರ್ಮಲಾನಾಮ್
॥ 17 ॥
ಉಪಾಸಕಾನಾಂ ತ್ವಮುಮಾಸಹಾಯಃ ಪೂರ್ಣೇಂದುಭಾವಂ ಪ್ರಕಟೀಕರೋಷಿ ।
ಉಅದದ್ಯ ತೇ ದರ್ಶನಮಾತ್ರತೋ ಮೇ ದ್ರವತ್ಯಹೋ ಮಾನಸಚಂದ್ರಕಾಂತಃ
॥ 18 ॥
ಯಸ್ಯೇ ಪ್ರಸನ್ನಾಮನುಸಂದಧಾನೋ ಮೂರ್ತಿಂ ಮುದಾ ಮುಗ್ಧಶಶಾಂಕಮೌಲೇಃ ।
ಐಶ್ವರ್ಯಮಾಯುರ್ಲಭತೇ ಚ ವಿದ್ಯಾಮಂತೇ ಚ ವೇದಾಂತಮಹಾರಹಸ್ಯಮ್
॥ 19 ॥
॥ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಸ್ತೋತ್ರಂ ಸಂಪೂರ್ಣಮ್ ॥
ಗೊಂದಲ - ಜ್ಞಾನೋದಯದೆಡೆಗೆ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ!
ಬೇಡದ ಹಿಂದಿನ ನೆನಪುಗಳು ನಮ್ಮ ಈಗಿನ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲು ನಾವು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದಾಗ ಗೊಂದಲವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗುವುದು ಅಂತಃಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿತರಾಗುವ ಬದಲಿಗೆ ಆ ನೆನಪುಗಳಿಗೆ ನಾವು ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕರಾಗಿ ಈಡಾದಾಗ. ಬುದ್ಧಿಶಾಲಿ ಜನರಿಗೆ ತೀವ್ರ ಗೊಂದಲದಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆ!
ಕೇವಲ ಗೊಂದಲವಷ್ಟೇ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಅದರಿಂದ ಹೊರತಂದು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ಏರಿಸಲು ಸಾಕು. ಸಿದ್ಧರಾಗಿರುವವರಿಗೆ ಗೊಂದಲವು ಜ್ಞಾನೋದಯದೆಡೆಗಿನ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ. ಜ್ಞಾನೋದಯವನ್ನು ನೀಡುವುದು ಗುರುಗಳು ನಿಮ್ಮ ಮೇಲೆ ನಡೆಸುವ ಕಾರ್ಯ.
- ನಿತ್ಯಾನಂದ